Serwis używa plików cookies, aby mógł lepiej spełniać Państwa oczekiwania. Podczas korzystania z serwisu pliki te są zapisywane w pamięci urządzenia. Zapisywanie plików cookies można zablokować, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej o plikach cookies możesz przeczytać tutaj.

Autorzy więcej

OBRONA LWOWA W 1918 ROKU

WOJNA POLSKO-UKRAIŃSKA 1918-1920 KAŻDY MA SWOJĄ HISTORIĘ UMIERANIA

OBRONA LWOWA W 1918 ROKU
Aleksander Szumanski
źródło: INTERNET

KAŻDY MA SWOJĄ HISTORIĘ UMIERANIA Z POLSKIMI TERMOPILAMI W TLE

22 LISTOPADA 2015 ROKU OBCHODZIMY 97 ROCZNICĘ OBRONY LWOWA

 

Opracowania historyczne na temat obrony Lwowa podczas wojny polsko-sowieckiej w 1920 roku są bardzo skromne. Przed 1939 rokiem ukazało się ich zaledwie kilka i nieco wspomnień.

W czasie pierwszej i drugiej okupacji Lwowa temat związany z walkami Polaków z Armią Czerwoną był oczywiście oficjalnie zabroniony tym bardziej, że w tej wojnę osobiście był zaangażowany Józef Stalin.

Od 1 listopada 1918 roku do połowy 1919 roku Lwów bronił się przed Ukraińcami. Miasto zostało w dniu 22 listopada 1918 roku opanowane przez Polaków, ale obrona oblężonego przez wojska ukraińskie Lwowa, pozbawionego dostaw żywności, wody i elektryczności trwała do połowy 1919 roku, kiedy wojska polskie przybyły z odsieczą przerywając oblężenie.

W okresie walk o Lwów regularne oddziały Ukraińskich Strzelców Siczowych zostały skutecznie powstrzymane przez oddziały polskich gimnazjalistów - Orlęta Lwowskie.

Ale na tym nie zakończyła się obrona Lwowa i udział w wojnie Orląt Lwowskich. W sierpniu 1920 roku Lwów bronił się przed wojskami bolszewickimi, gdy południowa flanka wojsk Rosji Sowieckiej idących na Warszawę pod dowództwem Siemiona Budionnego, z Józefem Stalinem jako komisarzem politycznym, nacierała na pozbawiony polskiego wojska Lwów.

Orlęta Lwowskie wówczas również stanęły do obrony Lwowa. Słynna bitwa pod Zadwórzem na przedpolu Lwowa, w której 17 sierpnia 1920 roku zginęło 318 z 330 walczących Orląt Lwowskich, powstrzymała wówczas pochód bolszewików na Lwów. Bitwa garstki obrońców z silnymi oddziałami 6 Dywizji Konnej Budionnego, która trwała 11 godzin nazwana została Polskim Termopilami.

 

CMENTARZ OBROŃCÓW LWOWA (CMENTARZ ORLĄT LWOWSKICH)

 

Mianem Orląt Lwowskich określa się uczniów, studentów, robotników, urzędników, chłopców i dziewczęta, kilku i kilkunastoletnich mieszkańców Lwowa, którzy wobec braku we Lwowie w owym czasie polskich oddziałów wojskowych, wysłanych przez zaborców  (dowództwo austriackie) w inne regiony Europy, początkowo praktycznie z gołymi rękami, później już ze zdobytą na wrogu bronią, postanowili wyzwolić swoje miasto przekazane przez ustępujących zaborców wojskowym oddziałom ukraińskim ściągniętym celowo do Lwowa.

W sumie w walkach brało udział 1421 młodocianych obrońców, z których najmłodszy liczył 9 lat. Antoś Petrykiewicz, 13-letnie Orlątko został najmłodszym w historii kawalerem Orderu Virtuti Militari.

Ilu z tych młodych bohaterów zginęło w obronie swojego Lwowa?

Zapewne każdy z nich ma swoją historię umierania.

Niedawno w wieku ponad 103 lat zmarł ostatni z Orląt Lwowskich mjr Aleksander Sałacki.

Po zakończeniu działań wojennych Małopolskie Oddziały Armii Ochotniczej zostały rozwiązane. W pożegnalnym rozkazie dowództwa płk Czesław Mączyński, dowódca obrony Lwowa, podkreślił:

"...Wasza w znacznej mierze zasługa, że wróg nie ruszył na Lwów bezbronny.... Gdy 22 listopada 1918 roku marszałek Józef Piłsudski dekorował herb Lwowa, powiedział:

"Za zasługi położone dla polskości tego grodu i jego przynależności do Polski mianuję miasto Lwów kawalerem Krzyża Virtuti Militari".

Męczeńską śmiercią, w tym samym czasie co pod Zadwórzem, zginęło 80 żołnierzy polskich pod Horpinem, gdzie czerwonoarmiści dokonali krwawej masakry jeńców, a nieco później koło Dytiatyna wymordowali i obdarli z mundurów kilkudziesięciu jeńców.

Podczas odwrotu wojsk Budionnego we wsi Firlejówka Kozacy wymordowali 34 ochotników.

Jak wynika z badań historycznych, specjalizacją dziczy sowiecko-bolszewicko-rosyjsko-ukraińskiej jest ludobójstwo, niekiedy „usprawiedliwiane" działaniem przeciwko grupom szpiegowsko-dywersyjno-terrorystycznym, jak ostatnio orzekł „niezawisły" sąd rosyjski w sprawie ludobójstwa w Katyniu.

Przypomnę, iż w czasie wizyty Donalda Tuska w Moskwie w trakcie jej zakończenia zdziwiony Władimir Putin zapytał o Katyń (Tusk nie poruszył tej sprawy).

Tusk odpowiedział, że to nie należy do polityków, po czym wymienili pocałunki "breżniewowskie" w same usta, uzgadniając termin festiwalu piosenki radzieckiej w Zielonej Górze.

W następnym dniu po wizycie Tuska zostały namierzone na Polskę rosyjskie rakiety nuklearne, a prokremlowski portal internetowy www.gazieta.ru (link is external) zatytułował artykuł po owej wizycie:

"Nasz człowiek w Warszawie".

W miejscu męczeńskiej śmierci Orląt Lwowskich usypano kurhan i umieszczono tablicę pamiątkową z napisem:

"Orlętom poległym w dniu 17 sierpnia 1920 roku w walkach o całość ziem kresowych".

To do uczestników uroczystości poświęcenia kamienia węgielnego pod kurhan pisał 21 sierpnia 1927 roku ówczesny dowódca Okręgu Korpusu we Lwowie gen. dyw. Władysław Sikorski: "Kiedy w śmiertelnej bitwie nad Wisłą 1920 roku rozstrzygały się losy polsko-rosyjskiej wojny oraz zmartwychwstałej Rzeczypospolitej, Lwów, wiążąc na swych przedpolach groźną armię Budionnego, spełnił historyczną rolę. Tej pięknej roli najwymowniejszym świadectwem jest mogiła Zadwórza - symbol ofiarnego żołnierza, który odcięty od swojego dowódcy - służył wiernie Ojczyźnie aż do utraty życia włącznie".

Konflikt ukraińsko-polski narastał od końca XIX w., przy czym zaczął przybierać mocniej na sile przy końcu I wojny światowej.

Odpowiednia dla Ukraińców sytuacja do przejęcia Lwowa nadarzyła się w 1918 r., kiedy to następował kres istnienia państwa austro-węgierskiego.

Dowództwo austriackie zaczęło faworyzować stronę ukraińską i dopomagać jej w objęciu władzy we Lwowie.

W tym celu sprowadzano do miasta pułki składające się przeważnie z Ukraińców, a Polaków wysyłano w inne strony monarchii. Ukraińcy poczęli czynić przygotowania do zbrojnego zamachu i objęcia ważniejszych obiektów w mieście.

W dniu 1 listopada nad ranem Ukraiński Komitet Wojskowy dokonał zbrojnego zamachu i opanował najważniejsze obiekty w mieście, jednakże na szczęście dla strony polskiej - nie całego Lwowa.

Od razu powstały dwa ośrodki oporu - w szkole im. Henryka Sienkiewicza i w Domu Technika.

Po pierwszym szoku zaczęła zgłaszać się do polskich punktów werbunkowych przede wszystkim młodzież. Na ogólnoakademickim zjeździe młodzieży podjęto uchwałę o przyłączeniu się do walki o miasto i wezwano do tego innych.

Ten apel nie pozostał bez odzewu, gdyż do szeregów walczących poczęła napływać młodzież pochodząca z różnych warstw społecznych i grupa dziewcząt. Tak właśnie powstały Orlęta Lwowskie.

 

MATKA BOŻA KRÓLOWA POLSKI

 

Lwów zawsze otaczała swoją opieką Matka Boża, tak też było w 262 lata później, gdy 1 kwietnia 1656 roku król Polski Jan Kazimierz w dobie potopu szwedzkiego złożył swoje śluby w katedrze lwowskiej.

W historii Europy był to fakt bez precedensu.

 

Tego dnia, podczas uroczystej mszy św. w katedrze lwowskiej w obecności senatorów, biskupów, szlachty i ogromnych rzesz zwykłego ludu, król Jan Kazimierz - dokonawszy wpierw koronacji Matki Bożej na KRÓLOWĄ KORONY POLSKIEJ - klęknął przed wizerunkiem MATKI BOŻEJ ŁASKAWEJ i wypowiedział następujące słowa:

"Wielka człowieczeństwa Boskiego Matko i Panno! Ja, Jan Kazimierz, Twego Syna, Króla królów i Pana mojego i Twoim zmiłowaniem się król, do Twych, Najświętszych stóp przychodząc, tę oto konfedyracyję czynię:

Ciebie za Patronkę moją i państwa mego Królową dzisiaj obieram. Mnie, Królestwo moje Polskie, Wielkie Księstwo Litewskie, Ruskie, Pruskie, Mazowieckie, Żmudzkie, Inflandzkie i Czernichowskie, wojsko obojga narodów i pospólstwo wszystko Twojej osobliwej opiece i obronie polecam, Twojej pomocy i miłosierdzia w teraźniejszym utrapieniu królestwa mego przeciwko nieprzyjaciołom pokornie żebrzę."

Śluby Jana Kazimierza wiernie "ku pokrzepieniu serc" opisał w "Potopie" polski laureat literackiej Nagrody Nobla Henryk Sienkiewicz, a ślubowanie odnowił w katedrze lwowskiej jako jedyny z prezydentów Rzeczypospolitej po 1989 roku prof. Lech Kaczyński.

 

ZADWÓRZE POLSKIE TERMOPILE

 

Słońce znakiem wolności

Zza chmur im spozierało

Blaskiem dziecięcej miłości

Ojczyzną spoglądało

 

To druga jesień wrogości

Młodzieńczy los oplata

W lewej ręce karabin

A w prawej bat na kata

 

I tak wkraczały dumnie

Dziewczęta z Kleparowa

A chłopcy zewsząd szumnie

Bronili swego Lwowa

 

Ich tanki to zwycięstwo

Ich konie to bić wroga

Ich radość splotło męstwo

W obronie swego Lwowa

 

Ubrali ciernia koronę

Tak ich uczyła mama

I w swego Lwowa obronie

Odbezpieczyli granat

 

Jeden z Obrońców Lwowa

Młodziutki Jurek Bitschan

Co zginął w Lwowa chwale

Do taty list napisał

 

Tato ja muszę okazać

Siłę jak młodzież polska

Wroga z mapy wymazać

Z mocą polskiego wojska

 

I walcząc bez okopów

Swoim sztandarem z Orłem

Obrońcy Lwowa śpiewali

Pospołu ze swoim godłem

 

A wróg im bezlitośnie

Dziecięce serca wyrywał

Oni z miłosną pieśnią

A lwowski wiatr ich porywał

 

Szablami posiekani

Młodzi Obrońcy Lwowa

Co życie mieli za nic

Bóg ich w dzielności zachował

 

Trzysta trzydzieści ciałek

Legło w przedpolu przedmurza

Powstały Termopile

I nie oddali Zadwórza

 

                                 Aleksander Szumański „Fotografie polskie” listopad 2010

 

 

 

 Źródła:

 

 "Lwów dole i niedole" - "Kurier Codzienny" Chicago - Aleksander Szumański

 

 "Obrona Lwowa w 1920 roku" - Artur Leinwand

 

 "Obrona Lwowa 1 - 22 XI 1918 i Orlęta Lwowskie" - Grzegorz Chajko

 

  "Wikipedia, wolna encyklopedia"

 

  "Ze Lwowem w sercu" - Janina Cieczkiewicz

 

"Wojna polsko-ukraińska" - Grzegorz Łukomski, Czesław Partacz, Bogusław Polak

 

 "Gazeta Polska" - "Ze wzgórza pod Krakowem" - ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski

 

"Miasto jak brylant" księga cytatów o Lwowie - Karolina Grodziska

 

 

 

 

Data:
Kategoria: Polska
Tagi: #Lwów

Aleksander Szumański

Aleszum.blog - https://www.mpolska24.pl/blog/aleszumblog111111

Lwowianin, korespondent światowej prasy polonijnej w USA, Kanadzie,RPA, akredytowany w Polsce. Niezależny dziennikarz i publicysta,literat, poeta, krytyk literacki.
Publikuje również w polskiej prasie lwowskiej "Lwowskie Spotkania".

Komentarze 0 skomentuj »
Musisz być zalogowany, aby publikować komentarze.
Dziękujemy za wizytę.

Cieszymy się, że odwiedziłeś naszą stronę. Polub nas na Facebooku lub obserwuj na Twitterze.